DUYGUÖTESİ MODERN BATI VE ŞİDDET
İlmi Etüdler Derneği’nin “Duyguötesi Modern Batı ve Şiddet” başlıklı 2008-2009 Açılış Konferansı çağdaş sosyal teorinin önde gelen isimlerinden Stjepan Mestrovic ile gerçekleştirildi. Sosyal teori alanında Türkiye’nin önde gelen isimlerinden Yusuf Kaplan’ın bir takdim konuşması yaptığı konferans 09 Ekim Perşembe günü saat 18.00’de Altunizade Kültür Sanat Merkezinde yoğun bir katılım ile yapıldı.
Amerika'nın dünya siyasetindeki konumu ve yakın dönem savaşlarına yönelik eleştirileri, İslam-Hıristiyan çatışmalarına getirdiği daha ılımlı yaklaşımlarıyla dikkat çeken ve Türkiye'de “Duyguötesi Toplum” ve “Uygar Barbarlık” isimli kitapları ile tanınan Prof. Stjepan Mestrovic 1991 yılından beri Texas A&M Üniversitesi'nde Sosyoloji Profesörü olarak ders vermektedir.
Mestrovic bu konferansında batılı toplumları çözümlemek için kullandığı “duyguötesi toplum” ve “uygar barbarlık” kavramsallaştırmalarından hareketle batı toplumunun şiddet tasavvurunu ve bunun fiili yansımalarını analiz etti. Mestrovic Batılı toplumları, önce Bosna'da Müslüman halkın, ardından Kosova'da Arnavutların Sırplar tarafından soykırımdan geçirilmesini televizyondan seyretmekle yetinen, tepkisiz ve sinmiş insanların çoğunluğu oluşturduğu bir toplum olarak tanımlamaktadır. Batılı toplumun bu noktaya nasıl geldiğini ise şöyle ifade ediyor;
"Olayların insanlarda kollektif bir coşku yarattığı, onları duygulandırdığı ve eyleme sevk ettiği zamanlar geçip gitmiş, duygular [tıpkı televizyon ekranlarındaki en trajik haberler sunulurken bile yapıldığı gibi] paketlenip [nasıl verilmek isteniyorsa öylece rötuşlanıp, cilâlanıp, tüketime] kullanıma sokulur hale gelmiştir. Çağımız insanı artık gerçek duygularını [öfkelerini veya acılarını, üzüntülerini veya sevinçlerini] yaşayamaz, onları eyleme dökemez; olsa olsa [televizyon ekranı aracılığıyla] bir duygu simülasyonu yaşayabilir."
Mestroviç, batılı toplumlarda meydana gelen kayıtsızlık, tepkisizlik durumunu "çağdaş Batı dünyasının ufkundan doğan, sentetik duyguların kültür endüstrisi tarafından geniş çapta güdümlendiği / manipüle edildiği yeni-Orwell'ci bir süreç" olarak tanımlar ve şöyle açımlar: "Duygular, yeni bir entelektüel biçim alarak mekanikleşmiş, seri üretime ve melez duygulara dönüşmüştür. Uygun biçimde paketlendiği sürece her politika ya da olay kabul edilebilir hale gelmiştir. Eylem için gerekli olan akıl-duygu bağı kopmuştur. Öfke artık kollektif eyleme dönüşmeyecektir. Kuşku ve belirsizlik, duyguötesi entellektüellerin mihenktaşı olmuştur: Onlar her bakış açısını bilme ve hepsine karşı tavırsız kalabilme becerisini edinmişlerdir."
Prof. Dr. Stjepan Mestrovic
1918 yılında kurulan Yugoslavya'nın kurucularından ve aynı zamanda ünlü bir heykeltraş olan Ivan Mestrovic'in torunu olan Stjepan Mestrovic, 1991 yılından beri Texas A&M Üniversitesi'nde Sosyoloji Profesörü olarak ders veriyor. Mestrovic'in ilgilendiği alanlar arasında sosyoloji teorisi, klasik sosyolojik düşünce, tıp sosyolojisi, zihinsel tedavi sosyolojisi, din sosyolojisi, zihinsel tedavi hukuku, postmodernzim, kültürel çalışmalar, Doğu Avrupa, Rusya ve Balkanlar bulunuyor.
Mestrovic akademik çalışmalarının yanı sıra askeri mahkemelerde görülen çeşitli davalarda gözlemci sosyolog sıfatıyla katılmaktadır. İnsanlık dışı muameleleriyle medyanın gündemine gelen Guantanamo ve Ebu Garib hapishaneleri de Mestrovic’in gözlemci sıfatıyla katıldığı yerler arasında sayılabilir.